شهرستان جلفا پيش از ميلاد بخاطر موقعيت جغرافيايي و استراتژي اهميت خاصي داشته واز لحاظ فرهنگي ومدني داراي نام شهرت بس فراوان بوده است . بطوريكه اصحاب الرس درزمان حضرت سليمان بن داود (ع)دراين منطقه ظهور كرده وسبب ايجاد 12 شهر دركنار رودخانه ارس شدند كه نام 12 ماه به آنها اطلاق گرديد كه پايتخت ملك آنها شهر اسفندار بود . مردم اين شهر صنوبر پرست بودند واز آب زير صنوبر مبني بر اينكه در صورت مصرف از آن ، خشك مي شود استفاده نمي كردند و آب مصرفي خود وحيواناتشان را از رودخانه ارس تامين مي كردند .

مردم اين شهرها براي خود اعيادي در نظر گرفته بودند كه بر سر هر ماهي و برجي در يك شهر از اين شهرهاي دوازده گانه جمع مي شدند و پس از بستن يك چادر حرير به درخت صنوبر به ذبح كردن قرباني هاي خويش پرداخته و برآنها آتش مي زدند . پس از دور كردن لاشه حيوانات وحايل شدن بين مردم ودرخت به ناله وزاري پرداخته و از درخت صنوبر مي خواستند تا از تقصير آنها بگذرد . بعد از اتمام اين مراسم تا ماه بعد مشغول انجام كارهاي خود مي شدند و ماه بعد نيز در شهرهاي ديگر بعبادت مي پرداختند. زمانيكه نوبت اسفندار پايتخت اصحاب الرس فرا مي رسيد هر شهر پس از تدارك قرباني و خيمه زني در كنار درخت صنوبر از بابهاي دوازده گانه شهر كه هر باب آن مخصوص يك شهر بود وارد مي شدند و به عبادت مي پرداختند . مكان مخروبه شهر بهمن در حوالي قيچاق روستاي نوشيروان از توابع بخش مركزي جلفا پيداست كه حالا بر آن بهرام شيوي اطلاق مي شود . بر اثر حوادث طبيعي همه شهرها به غير از اوردوباد جمهوري خودمختار نخجوان كه ارديبهشت ناميده ميشد از بين رفتند . نقل است كه اين شهر بعنوان مركز مذهبي شهرهاي دوازده گانه مطرح بوده . پس از طي ساليان مديدي از تخريب شهرهاي دوازده گانه ، گرگريان از سواحل درياي سياه به منطقه آمدند و امپراطوري گرگر را ايجاد كردند ، اين قوم نيز بر اثر گذر زمان و تنشهاي قومي رو به اضمحال رفته و به يك روستاي كوچك مبدل گرديد . كول تپه (تپه خاكستر ) كه سابقه تاريخي آن به پيش از اسلام بر مي گردد اهميت گرگر را بازگو ميكند . روستاهاي منطقه هركدام تاريخي را برخود دارند كه سابقه بعضي از آنها قريب هزاران سال است. مثلا روستاي قولان روزگاري شهري بود كه جمعيت آن بالغ بر 10000نفر ميشد و به عنوان پايگاه نظامي و سياسي آن زمان مطرح بوده يا روستاي ليوارجان و افشار از آنجمله هستند .

از زمان حكومت قراقويونلوها بيشتر طوايف براثر مهاجرت از نقاط مختلف آذربايجان وسكني در اراضي متفاوت منطقه ، تكوين اكثر روستاها را سبب شده اند كه قريب باتفاق آنها بخاطر مسايل امنيتي و دفاعي در مقابل ياغيان ، يا در دامنه تپه ها شكل گرفته اند يا در ميان دره ها .

در اين شهرستان بغير از مسلمانان كه بيشتر در گرگر و روستاهاي اطرف سكني داشتند، ارامنه نيز بودند كه اكثرا در جلفا و شجاع به پرورش كرم ابريشم مشغول بودند . از اين گروه نه تنها در جلفا و شجاع ساكن بودند بلكه در روستاهاي فرهادي و روستاهاي مخروبه در جنوب داران نيز بودند . پس از كوچاندن ارامنه بوسيله شاه عباس صفوي بافت جمعيتي شهرستان اكثرا به مسلمان مبدل گشت .

شهرستان جلفا در زمان حكومت سلسله صفويه بعلت موقعيت گذرگاهي پذيراي احداث چندين كاروانسرا و حمام شد ( حمام كردشت ، كاروانسراي شاه عباس و …) ولي آنچه بيشتر مشهود است و در اسناد برآن ذكر شده تحولات دوره قاجار و تاثير آن دريافت اجتماعي و سياسي منطقه بوده است .

شهرستان جلفا در زمان قاجاريه به لحاظ جغرافيايي واستراتژيك و نزديكي با روسيه تزاري اتفاقات زيادي را بر خود ديده بطوريكه اين منطقه در عين حال كه بر اثر جنگ هاي ايران و روس شهدائي را در حفظ وطن اهدا كرد ، بلكه چندين سال بخصوص در زمان جنگ جهاني دوم در زير چكمه هاي سربازان روس آه غم بر خود گرفته است . عباس ميرزا وليعهد فتحعليشاه قاجار بر اثر جنگهاي متوالي با روس دژها و قلاع با عظتمي را ساخت يا نسبت به مرمت آنها اقدام نمود كه بتواند با استفاده از آنها نيروي نظامي خود را مستقر سازد. مثلا كردشت در بلوك قره داغ منطقه صدها سال پيش منطقه جلفا را به دو بلوك گرگر و قره داغ تقسيم كرده بود كه بلوك گرگر از جلفا تا احمد آباد را زير پوشش داشت و بلوك قره داغ از سيه رود به طرف كليبر را شامل مي شد. بطور مثال به اهالي روستاي ايري قره داغيان اطلاق مي گردد . در طول تاريخ تا اصلاحات ارضي حكومت پهلوي روستاها بوسيله اربابان اداره مي شدند و نظام فئوداليسم چنان ريشه دوانده بود كه روستاها بوسيله فئودالهاي حاكم خريد و فروش مي گرديد. از حكومت قاجاريه بعلت بي نظمي هاي حاكم در كشور ، اربابان چنگالهاي خون آلود خويش را بر روستاها فشردند و حتي حكومت مركزي نيز از تصاحب روستاها و اطلاق آنها بعنوان املاك خود خودداري نكرد .بطوريكه اكثريت روستاهاي منطقه جزو املاك شخصي خاندان محمد اف گنجوي كه از اتباع روس بود محسوب ميشد . آنها براي رسيدگي به امورات روستاهاي متعلقه مباشراني را انتخاب مي كردند تا از روستائيان و زارعان ماليات جمع آوري كنند . از اين مباشران حاج حسين در شجاع وحاج ستار در ليوارجان بودند . در زمان قاجار ضعف حكومت مركزي باعث شد تا اربابان وخوانين به عنوان يك قدرت محلي فعاليتهاي تجاري وصادرات و واردات را انجام دهند . گمرك سيه رود (گمرك سيه رود بعد از اضمحال آن مورد استفاده نيروي انتظامي واقع گرديد كه حالا پاسگاه گمرك سيه رود است )از جمله اولين گمركات شمال غرب ايران بوده كه به وسيله قايق كالاها مبادله مي گرديد . با شروع اصلاحات ارضي در سال 1341 تا آخرين مرحله اين اصلاحات ، تمام روستاها به روستائيان فروخته شدند وامور زراعي و كشاورزي روستائيان در اختيار خودشان قرار گرفت . تا اينكه بافت اجتماعي روستا كه بر سيستم ارباب ورعيتي استوار شده بود از هم گسست .