زبان و مذهب مردم استان :

مردم اين استان قبلاً به زبان آذري سخن مي گفتند اما مقارن با تشكيل سلسله صفوي زبان تركي جانشين زبان آذري شد. اين زبان در اثر گذشت زمان به علت تداخل فرهنگي و سير تاريخي تحت تأثير زبان فارسي ، عربي ، ارمني و گرجي قرار گرفته و در حقيقت زبان تركي كنوني مردم تبريز زبان آذري جديد يا تركي آذري مي باشد.

98% مردم استان مسلمان و داراي مذهب شيعه جعفري مي باشند.

مراكز علمي و فرهنگي :

آذربايجان شرقي از ديرباز مهد تمدن  خاستگاه فضلاء ، انديشمندان، شعرا، و سياستمداراني بوده است كه هركدام به نوبه خود منشاء تحولات بزرگي در عرصه هاي فرهنگي ، تاريخي و سياسي ايران به خصوص در قرون اخير بوده اند .

ظهور نهضت مشروطه خواهي ، تأسيس اولين چاپخانه سنگي ، انتشار اولين روزنامه، تأسيس اولين مدرسه به سبك جديد و ظهور قيام 29 بهمن انقلاب اسلامي در تبريز از شاخص هاي عمده اي هستند كه از وجود زمينه هاي مناسب فرهنگي و سياسي اين منطقه حكايت دارند.

هـمچـنين وجـود صدها مسجد و 80 كتابخانه بزرگ عمومي به خصوص كتابخانه هاي مشهور ً ملي ً و ً تربيت ً و مجموعه دانشگاه تبريز و دانشكده هاي وابسته به آن، كه يكي از قديمي ترين و در حال حاضر يكي از معتبرترين دانشگاههاي ايران و خاورميانه است و 6 دانشگاه ديگر ، ده ها سينما و سالن نمايش، مراكز علمي و فرهنگي استان را تشكيل مي دهند .

شعرا و ادبا :

شهريار: (1367 – 1285) شاعر برسته ايران كه گل هاي طبع او گلستاني در ادبيات معاصر ساخته است. ديوان اشعار و قطعه «حيدر بابايه سلام « و مجموعه اشعار بعد از انقلاب شهريار از مجموعه شاهكارهاي ادبي ايران اسلامي به شمار مي رود. او در مقبره الشعراء تبريز آرميده است.

پروين اعتصامي : (1320 –1285 ش) سرآمد شاعران زن ايراني كه ديوانش مشحون از پند و اندرز و بيان هنجارها و ناهنجاريهاي زمانه است. آرامگاهش در شهر قم، در صحن حضرت معصومه (ع) واقع است.

خاقاني شرواني : (از شعراي قرن ششم هجري قمري) كه در سال 595 در تبريز وفات يافته و در مقبره الشعراي سرخاب مدفون است .

شيخ محمود شبستري : از مشاهير عرفاني آذربايجان و صاحب مثنوي مشهور «گلشن راز » كه در سال 725 هـ .ق در شبستر وفات يافته و در آن شهر مدفون است.

خطيب تبريزي :  از بزرگان لغت و ادب قرن پنجم هجري كه در بغداد وفات نموده است .

شمش تبريزي: از عرفان قرن هفتم كه مولانا جلال الدين رومي پس از ملاقات و تلقينات شمس تبريزي به درجه اي تغيير حال پيدا كرده كه اسم او را تلخص خود قرار داده و تمام غزلياتش را به نام وي منظوم ساخته است. شمس در مسافرتي به تاريخ 645 هـ . ق در قونيه به شهادت رسيده است.

ديگر شعراي آذربايجان :

عبدالرزاق مفتون (ف 1243هـ . ق)، سيد ابوالقاسم نباتي (ف1264 هـ .ق)، ظهير فاريابي (ف 598 هـ . ق) همام تبريزي (قرن هفتم و هشتم) ، صائب تبريزي ( ف 1081 هـ.ق)، اوحدي مراغه اي (ف 737 هـ. ق ) حكيم قطران (قرن پنجم) و ...

شــهر تبـريز است و مشگين مــرز و بوم

كــــوي شــــمس و كـــــعبه مـلاي روم

شــــهر تــــبريز اســـت و پـــير روزگار

ســـــرگــــذشت او بـــهين آمـــوزگــار

شـــهر تــبريز  اســت و مـــهد انــــقلاب

آشــــيان  شــــير و شــاهــين و عــقاب

شهر تبريز است جان قربان جانان مي كند

سـرمه چشم  از غبار كفش مهمان مي كند

                                                                                                   «استاد شهريار»